چهارمحال و بختیاری سرزمین آناهیتا، سرزمین آب و آبادانی، سرزمین سخاوت و بخشش است. چهارمحال و بختیاری یک درصد از مساحت ایران را تشکیل میدهد، اما چیزی حدود ۱۰ درصد از آب شیرین ایران را تامین میکند. آب استانهای خوزستان، اصفهان، یزد، شهر کاشان و بخشهایی از کرمان از استان چهارمحال و بختیاری تامین میشود. این مناطق، حیات و زندگی خود را از چهارمحال و بختیاری وام میگیرند. چهارمحال و بختیاری قلب تپندهی ایران، رگهای پر آب خود را، با نام کارون و زاینده رود به سمت استانهای خشک مرکزی و جنوبی ایران روانه میکند و به آنها حیات و زندگی میبخشد. در لابهلای کوههای چهارمحال و بختیاری صدها برکه، سد، تالاب و دریاچههای بزرگ و کوچک وجود دارد. تالابها و سدهای مشهور و دائمی انگشتشمارند و برکههای کوچک و خاکی بیشمار!
در خیلی ازین سدها به خصوص سد کارون 4 و سد زاینده رود ورزشهای ابی و تور رفتینگ به کررات برگزار میشود. تیم زاگرس گردی در این مقاله تلاش میکند علاوه بر سدها و برکههای مشهور به نامهای کوچک و خاص هم اشاره بکند. البته ذکر تک تک تالابها و سدهای چهارمحال و بختیاری کاری دشوار است. اما تیم زاگرس گردی تمام تلاش خود را میکند که آنها را شناسایی و معرفی کند.
سدهای استان چهارمحال و بختیاری
چهارمحال و بختیاری، سرزمین آریاییهای نخستین، سرزمین هخامنش، سرزمین آب و آناهیتا همیشه به یک چیز معروف و مشهور بوده است: به آب و آبادانی! تمام برف و باران زمستان زیر تیغ آفتاب آب میشود، از رگهای این استان جاری میشود و به سمت استانهای کویری و خشک میرود، تا به آنها حیات ببخشد. در این سرزمین هرجا سراغ از آب بگیرید، بیجواب نمیمانید، مطمئن باشید رود و رودخانهای در نزدیکی شماست. انواع چشمهها و رودخانهها و آبشارها را در این استان میتوانید مشاهده کنید. اما متاسفانه هیچ نعمتی بیدردسر و آزار نیست! استان چهارمحال و بختیاری به خاطر داشتن کارون و زاینده رود ستمها و ظلمهای بیشماری را متحمل شده است.
در مسیر رودهای کارون و زایندهرود هزاران سد و بند و تونل و نیروگاه ساختهاند، تا با استفاده از آن بتوانند آب و برق استانهای کویرنشین و پرجمعیت ایران را تامین کنند. میلیونها درخت، هزاران کیلومتر مربع طبیعت بکر، صدها خانه و دهها روستا زیر آب رفتهاند و از آنها دریاچههای مصنوعی به جا مانده که تمام درهها را پر از آب کرده است. در واقع در استان چهارمحال و بختیاری تنها نشانی که از آبادانی و توسعه میتوانید ببینید، سدها و تونلهایی هستند که برای انتقال آب به استانهای بیآب و خشک ساخته شدهاند. البته سدهای مهمی همچون زاینده رود و کارون ۳ را در مرز به استانهای خوزستان و اصفهان انتقال دادهاند که زاگرسنشینها حتی از کمترین بهره و فایدهی این سدها استفاده نکنند.
آب شرب اکثر شهرها و روستاهای چهارمحالوبختیاری از طریق چاه روی سفرههای آب زیرزمینی تامین میشود، اما استانهایی مثل یزد با فاصلهی ۶۰۰ کیلومتری از استان، از بهترین آب استان، آب کوهرنگ برای شرب، کشاورزی و صنعت کاشی استفاده میکنند. اصفهانیها با این آب در کویر مرکزی برنج میکارند و ماهی پرورش میدهند و استان چهارمحال و بختیاری هر روز به نابودی و خشکی یک قدم نزدیکتر میشود. در ادامهی این مقاله سدهای مهم استان را معرفی میکنیم.
کارون۴ نمادی از مهندسان ایرانی
بزرگترین سد دو قوسی خاورمیانه، بلندترین سد خاورمیانه، بزرگترین نیروگاه برقی ایران، رکورد بتنریزی خاورمیانه، بزرگترین پل زیر قوسی خاورمیانه و همچنین پنجمین سد و نیروگاه بزرگ جهان همه از افتخارات سد کارون ۴ میباشد.
سد کارون ۴ بعد از تلاقی ارمندرود و بازفت، دو عدد از رودهای بزرگ استان چهارمحال و بختیاری، قرار دارد. این سد در شهرستان لردگان استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد.
سد کارون ۴ یک نگین فیروزهای رنگ روی تن قهوهای زاگرس است. یک تصویر باشکوه و باورنکردنی از طبیعت و انسان! رودهای بزرگی که لابلای کوههای زاگرس گیر افتادند، جنگلهای وحشی بلوط، دریاچهی مصنوعی بزرگ، ارتفاعات ترسناک، جادهای در ارتفاع ۲۷۰ متری کوه، تونلهای پیدرپی، پل در ارتفاع ۲۵۹ متری روی سد، قایقهای شناور کوچک روی دریاچه… منطقهای گردشگری را که شبیه به آن را فقط میتوانید در فیلمهای هالیوود و یا چهارمحال بختیاری پیدا کنید.
چیزی که زیبایی سد کارون ۴ را کامل کرده است، بزرگترین پل زیر قوسی خاورمیانه روی آن است. یک پل با وزن ۳۸۷۵ تن که دارای ۳۷۸ متر طول و ارتفاع ۲۵۰ متری است. د و طرفه عرشهی پل دو تونل با مجموع طول ۱.۳ کیلومتر قرار دارد. این جاده که خوزستان را به استان چهارمحال و بختیاری متصل میکند، یکی از باشکوهترین، زیباترین و مهیجترین جادههای ایران است.
بومگردی کارون ۴
کارون ۴ تبدیل به مرکزی برای انجام ورزشهای آدرنالین شده است. در این منطقه با وجود رود ارمند، ورزشهای رفتینگ به شدت گسترش یافته است. همچنین با توجه به ارتفاع ۲۷۰ متری پل کارون ۴، بانجی جامپینگ در این منطقه بسیار گسترش یافته است. ورزشهای جتاسکی و قایقسواری هم در این منطقه به وفور انجام میشود.
چغاخور؛ یک تالاب کنوانسیون بین المللی
لابلای ارتفاعات کلار و برآفتاب چند روستای بختیارینشین در موازات کمان کوه به وجود آمدهاند، اگر در ارتفاعات و درههای این روستاها به خصوص روستای اورگان، حرکت کنید، به هر سمت نگاه کنید، چشمههایی میبینید که مانند مویرگهای بدن از کوهها پایین میآیند و به یک شاهرگ مرکزی میریزند و این شاهرگ به یک نقطهی مهم حرکت میکند.
در درههای این منطقه هزارچشمه، انواع روستاها، درختان جنگلی، باغها، خانهها و روستاها وجود دارد. اما چیزی که باعث به وجود آمدن این منطقهی بکر شده است، اتفاقی مهمتر است: تالاب بینالمللی چغاخور!
تالاب بینالمللی چغاخور با مساحتی حدود ۲۴۰۰ هکتار لابلای کوههای کلار و برآفتاب همانند چشم آبی طبیعت است که با شقایقهای سرخ آراسته شده است. این تالاب زیبا و بینظیر یکی از مهمترین نقاط گردشگری استان چهارمحال و بختیاری و ایران میباشد.
تالاب چغاخور کجاست؟
تالاب چغاخور در شهرستان بروجن استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. این تالاب در مسیر جادهی خوزستان/شهرکرد در ورودی جادهی ایذه قرار دارد. همچنین از سمت بروجن در جادهی بلداجی – حمزه علی قرار دارد.
روستاهای اطراف چغاخور، کلببیک، اورگان، سیبک، خدر آباد، گلوگرد، حافظ آباد و سنگچین میباشند.
گردشگری چغاخور
روستاها، شهرکهای گردشگری و باغات اطراف تالاب چغاخور را با تصویر و متن نمیتوان توصیف کرد و باید آنها را از نزدیک دید.
روستاهای بختیارینشین که از طرفی به باغها و جنگلهای کوهستانی و از طرف دیگر به تالاب زیبای چغاخور میرسند. باغات این منطقه از معروفترین باغهای استان چهارمحال و بختیاری هستند، باغ معروف خان در روستای اورگان در این منطقه قرار دارد.
جادهی بینظیر چغاخور که در بالادست تالاب قرار دارد و به سمت امامزاده حمزه علی میرود، یکی از زیباترین جادههای ایران میباشد. شما از بالا دست میتوانید، به آبی/خاکستری دریاچه، قرمزی شقایقها و سفیدی پرندگان مهاجر نگاه کنید. اگر در زمان مناسب در این منطقه حضور پیدا کنید و خوششانس باشید، میتوانید سیاه چادرهای عشایر را هم ببینید که در اطراف چغاخور اتراق کردهاند و در انتها هم میتوانید به امامزاده حمزه علی سر بزنید.
در تالاب چغاخور چیزی که بیش از همه به چشم میآید بساط ماهیگیری است، البته در این تالاب به علت حضور حیوانات در حال انقراض مثل اردک سرسفید شکار ممنوع است.
کارون۳، چیزی شبیه به کارون۴
فکر کنید، هفده کیلومتر جادهی سربالا را طی کنید و به یک تونل مرموز برسید و در تاریکی تونل محو شوید. وقتی از تونل بیرون میآیید، ناگهان خود را بین هوا و زمین معلق ببینید. زیر پایتان یک پل قوسی معلق قرار دارد که تا زمین چیزی حدود ۲۵۰ متر فاصله دارد، یک دریاچهی فیروزهای رنگ که میان سبزی دشت خودنمایی میکند شما را به وجد میآورد. حضور روی پل سد کارون۳ یعنی نهایت آدرنالین، هیجان و زیبایی. بعد از طی کردن اولین پل وارد تونل بعدی میشوید و از تونل بعدی دوباره روی پل بعدی قرار میگیرید. سه تونل و دو پل پیدرپی که زیباترین جادهی ایران را ساختهاند: جادهی سد کارون۳!
سد کارون۳ کجاست؟
سد کارون۳ در مرز استان چهارمحالوبختیاری و خوزستان قرار دارد. دریاچهی این سد از لردگان استان چهارمحال و بختیاری شروع میشود و سد این دریاچه در شهرستان دزپارت خوزستان قرار دارد. این سد در ۱۷۰ کیلومتری شهرکرد و ۲۴۰ کیلومتری اهواز قرار دارد. اگر قصد مسافرت به این منطقه را دارید باید به استان چهارمحال و بختیاری سفر کنید. از آنجا به لردگان چهارمحال و بختیاری وارد شوید و سپس به منطقهی بهشتی هلن، سبزکوه، دهدز وارد شوید.
بومگردی کارون۳
کارون سه و منطقهی دهدز یکی از زیباترین، بکرترین و مهیجترین مناطق ایران است. سد کارون۳ بعد از کارون۴ میان دو منطقهی بهشتگونه، یعنی منطقهی هلن چهارمحال و بختیاری و ایذهی خوزستان قرار دارد. سادگی و مهماننوازی مردم بختیاری این منطقه، تنگهی قاسمی، آبشارهای دهدز و منطقهی گردشگری زراس، بهشتی زمینی در این منطقه به وجود آورده است. همچنین رفتینگ کارون در این منطقه به کررات برگزار میشود.
تالاب گندمان، بهشت پرندگان مردابی
صفحهی دسکتاپ ویندوز۷ را به خاطر دارید؟ یک تپهی سبز یکدست با یک تک درخت! حالا به این تصویر یک برکهی آبی لاجوردی همراه با هزاران پرندهی مردابی اضافه کنید. این تصویر بهشتگونه و کمیاب را فقط باید در زاگرس دید: در استان چهارمحالوبختیاری، تالاب گندمان! تالاب گندمان هزاران ویژگی و زیبایی دارد که هر نویسندهای برای توصیف آن دچار آشفتگی و سردرگمی میشود. لاجوردی آب که با سبز مردابی ترکیب شده است. پرندگان کمیاب به رنگ مرداب، چشمههای اطراف که مثل رگها به قلب برکه میرسند، کوه بالادست و لالههای واژگونش، علفزارهای بلند و گلهای بهشتی زرد و یا مردمان بختیاری!
تالاب گندمان کجاست؟
تالاب گندمان در استان چهارمحالوبختیاری در بخش بروجن قرار دارد. این تالاب کنار شهری به همین نام، یعنی گندمان قرار دارد. این تالاب در دسترس است و مسیر صعبالعبور و سخت ندارد. کافیست به شهرکرد یا بروجن بروید از آنجا به گندمان و سپس از جادهی گندمان-حسینآباد (آسفالت) یا جاده خاکی گندمان-اشکفت به سمت تالاب بینظیر گندمان بروید. ضمنا این تالاب مسیر بسیار زیبایی هم دارد.
پرندگان تالاب گندمان
این تالاب از نظر زیستبوم پرندگان آبی بسیار مهم و تحت حفاظت است و علاوه بر اینکه جزو ده تالاب مهم کشور در این زمینه است در دفتر بینالمللی تحقیقات پرندگان آبی واقع در شهر لندن ثبت شده است. این تالاب به نوعی یک شهر برای پرندگان محسوب میشود و به هر قسمت آن نگاه کنید، گونهای خاص از پرندگان آبی را به صورت جمعی و تکی مشاهده میکنید.
لکلک، اردکهای وحشی و انواع مرغابیسانان، انواع حواصیل در تالاب گندمان دیده میشوند. در تالاب گندمان پرندگان منقرض شده و یا در حال انقراضی مثل گیلانشاه حنایی مشاهده و ثبت شده است. همچنین پرندگان نادری چون پلیکان خاکستری و جغد تالاب هم در این منطقه به صورت تصویری مشاهده و ثبت شده است.
بومگردی تالاب گندمان
همانطور که قبلا گفتیم تالاب گندمان در بخش مسکونی و قابل دسترس استان قرار دارد و جزو مناطق صعبالعبور منطقهی چهارمحال و بختیاری نیست. پس اسکان، تغذیه و امکانات در این منطقه به حد کافی وجود دارد. همچنین علاوه بر تالاب گندمان شما میتوانید از چشمههای حاشیهی تالاب مثل گل بزرگ، گل کوچک، مرادان، نصیرآباد و رودخانهی آقبلاغ دیدن کنید.
زاینده رود؛ سدی که اصفهان از آن حیات میگیرد
سد زاینده رود یکی از زیباترین و حیاتیترین سدهای ایران است. این سد علاوه بر اینکه آب تعداد زیادی از شهرها و روستاهای حاشیهی رود زاینده رود و همچنین نواحی کویری مرکزی ایران از جمله اصفهان را تامین میکند، یک دریاچهی مصنوعی بسیار زیبا میباشد.
بعد از اینکه آب کوهرنگ از طریق تونل کوهرنگ ۱ و تونل کوهرنگ ۲ به سد کوهرنگ ۱ و سد کوهرنگ ۲ منتقل میشود، رود پلاسجان و چشمه لنگان به آن اضافه میشوند و بعدا به سد زاینده رود منتقل میشود.
این سد یک دریاچهی مصنوعی فوقالعاده زیبا با طولی حدود سی و پنج کیلومتر و عرضی در حدود چهار کیلومتر ایجاد کرده است. سد زاینده رود شامل یک سد قوسی، یک سد تنظیمی، دو ایستگاه پمپاژ و یک نیروگاه تامین برق است.
سد زاینده رود کجاست؟
سد زاینده رود در همین چند سال گذشته متعلق به چهارمحالوبختیاری بوده است. تابلوی اعلان پروژه، اخبار و مستندات گذشته همگی دال بر این موضوع دارد. اما با توجه به نقشههای جدید ترسیمی مرز استان اصفهان و چهارمحال در منطقهی یانچشمه و چادگان به طرز ناشیانهای کمی بالا رفته و ناگهان این سد جزوی از اصفهان شده است! استانی که در نقشههای گذشته با خوزستان مرز مشترکی ندارد ولی آنقدر نقشههای مرزی تغییر یافتهاند که اکنون اصفهان و خوزستان هم مرز هستند و متاسفانه خیلی از سرچشمههای رودخانهی دز هم در اصفهان قرار گرفته است.
گردشگری سد زاینده رود چهارمحال و بختیاری
یکی از زیباترین نقاط گردشگری سد زاینده رود، دهکدهی تفریحی زاینده رود است. در پشت سد زاینده رود دهکدهای با مساحت ۲۴۵ هزار هکتار باغ درخت و حدود ۱۵۰۰ ویلا و آپارتمان قرار دارد که یکی از زیباییهای منطقه میباشد.
همچنین وجود منطقهی تفریحی چادگان، رودخانه زاینده رود و انواع خانهباغ و ویلا باغها در این منطقه باعث شده هر ساله در فصل بهار و تابستان هزاران گردشگر و طبیعتگرد به این منطقه هجوم بیاورند.
سولقان، تالابی برای مهاجران
سولقان همانند تالاب گندمان محل زندگی پرندگان مهاجر است. این تالاب به خاطر عمق کم و مساحت زیادی که دارد یکی از مکانهای مناسب برای زندگی پرندگان مهاجر است. اما علاوه بر پرندگان این تالاب میزبان، مهمانان دیگری هم است. اگر در فصل بهار وارد این تالاب شوید سیاهچادرها، دامها و مردمان بختیاری را در حاشیهی رود میبینید. در واقع تالاب سولقان هر ساله میزبان کوچنشینان بختیاری که از خوزستان وارد میشوند، نیز هست.
تالاب سولقان کجاست؟
سولهقان، سولقان یا سولگان در جادهی اهواز/شهرکرد قرار دارد. این تالاب در نزدیکی شهر ناغان در بخش اردل استان چهارمحال و بختیاری قرار دارد. برای رفتن به این تالاب باید به استان چهارمحال و بختیاری سفر کنید و از آنجا به سمت شهر ناغان حرکت کنید. این تالاب دارای دو بخش جدا از هم است که به بخش غربی آن ولگان میگویند.
رزرو تور
دوستان عزیزی که قصد سفر، برگزاری تور یا هرگونه خدمات گردشگری را دارند، فرم زیر را تکمیل و برای ما ارسال کنند.
